Emfizem pluća

Emfizem
Emfizem

Definicija

Emfizem pluća definiše se kao trajno uvećanje disajnih puteva distalno od terminalnih bronhiola s destrukcijom alveolnih pregrada, bez jasnih znakova fibroze. Emfizem pluća karakterišu oštećenja plućnog parenhima. Ona nastaju u osnovnoj jedinici pluća (acinus) za razmjenu respiracijskih gasova. Bolesti se klasifikuju na osnovu lokalizacije morfoloških oštećenja u acinusu. Dva najznačajnija oblika su panacinusni emfizem (acinus je oštećen manje ili više uniformno) i centroacinusni emfizem (dominantno zahvaćen središnji dio acinusa). Vrlo često oba tipa morfoloških oštećenja uočavamo u istom plućnom krilu, s tim što može da preovladava jedan ili drugi tip.

Etiopatogeneza

Procjenjuje se da u Americi 1,65 miliona ljudi boluje od emfizema pluća. Broj oboljelih raste iz godine u godinu. S porastom pušenja u periodu od 1982. do 1995. godine povećao se za 41,5%. Znatno se povećala prevalenca u populaciji osoba ženskog pola.

Za nastanak emfizema značajno je više faktora rizika. Duhanski dim je, van svake sumnje, primarni uzrok pojave emfizema pluća. Pušači imaju veću smrtnost zbog hroničnog bronhitisa i emfizema, kao i veću prevalencu poremećaja plućne funkcije, respiratomih simptoma i svih oblika opstrukcijske bolesti disajnih puteva. Pušenje kao glavni uzrok nastanka hroničnog bronhitisa i emfizema pluća sreće se kod 80 do 90% oboljelih. Incidenca i mortalitet od emfizema u urbanim, industrijski razvijenim sredinama viši su nego u ruralnim. Egzacerbacije hroničnog bronhitisa povezane su s većom zagađenošću vazduha sumpor-dioksidom i čvrstim česticama. Posljednjih godina poznat je značaj zagađenosti vazduha u zatvorenom prostoru zbog upotrebe različitih čvrstih goriva za grijanje i kuhanje.

Klinička slika

Dominantan klinički simptom u emfizemu pluća jeste dispneja koja se javlja pri naporu. Obično je prati vrlo malo kašlja i oskudno iskašljavanje sluzavog ispljuvka. Mukopurelentna pogoršanja usljed infekcije nisu česta. Osjećaj nedostatka vazduha, dispneja, nastaje postepeno, često neprimjetno, i pogoršava se pri težem fizičkom naprezanju, za vrijeme infekcija, udisanja hladnog vazduha, iritantnih gasova i para. Tokom godina dispneja postaje sve teža, javlja se pri sve manjem fizičkom naporu, a zatim i u mirovanju ili najmanjem pokretu. U odmakloj fazi bolesti dispneja dovodi do invalidnosti i netolerancije i najlakših radnji, kao što su umivanje, oblačenje, uzimanje hrane, govor. Bolesnik s emfizemom često je mršav, asteničan. Najčešće sjedi povijen unapred, ispruženih ruku, oslanja se na dlanove da bi fiksirao rameni pojas i omogućio da se leđni mišići koriste za efikasniji ekspirijum. Oni obično dišu kroz stisnute usne (,,pućenje usana”).

Dijagnoza

Dijagnoza se postavlja na temelju anamneze, kliničke slike i RTG-nalaza. Za konačnu potvrdu dijagnoze emfizema pluća potrebno je bolesnika podvrgnuti funkcionalnim testovima pluća.

Liječenje

Izliječenje emfizema nije moguće. Međutim, kod prepoznatog emfizema moguće je usporiti i zaustaviti napredovanje bolesti ispravnim mjerama i mjenjanjem životnih navika. Tu se prije svega misli na prestanak pušenja. Značajan vid terapije emfizema je respiratorna kineziterapija. Ona se temelji na učenju relaksiranja mišića, postavljanja u drenažni položaj, pravilne upotrebe dijafragme u disanju, ali i vrlo važnim tehnikama izdisaja koje ne dopuštaju kolabiranje malih disajnih puteva i posljedičnu opstrukciju prolasku vazduha (stisnute usne).