Ekstrakcija ploda

Ekstrakcija ploda

Ekstrakcija ploda je akušerska operacija pri kojoj se, u drugo doba porođaja, kroz porođajne puteve iz uterusa izvlači plod u spoljnu sredinu. Ovom intervencijom ubrzava se dovršavanje porođaja, odnosno porođaj se znatno skraćuje na račun kraćeg zadržavanja ploda u porođajnom kanalu.

Ovu operaciju akušer može da vrši samo rukama, ili pomoću naročitih porođajnih instrumenata, pa se prema tome i razlikuje ručna od instrumentalne ekstrakcije ploda. Instrumentalna esktrakcija je dovršenje porođaja porođajnim kleštima ili vakuumekstraktorom. Osnovni cilj ove intervencije je da se iz zdrave i nepovredene majke dobije neoštećeno i za život sposobno novorođenče. Zbog toga i priručnoj kao i pri instrumentalnoj ekstrakciji ljekar mora veoma pažljivo i nežno da izvodi ovu akušersku operaciju.
Ručna ekstrakcija ploda
Ručna ili manuelna ekstrakcija ploda podrazumeva dovršavanje porođaja ručnim iz vlačenjem ploda kroz porođajni kanal u spoljnu sredinu.
INDIKACIJE. Ova akušerska operacija se vrši da bi se što prije dovršio porođaj u slučaju da majci ili plodu preti izvjesna opasnost ako bi on duže trajao.
U interesu majke ekstrakciju ploda treba vršiti kad god produžen porođaj može da pogorša zdravstveno stanje porodilje – ivična ili delimična placenta prijevija, zatim kod izražene eklampsije, kod srčanih i plućnih bolesnica kako bi se skratila, odnosno izbegla faza napinjanja,.
U interesu ploda – preteče asfiksije ploda, koji ne iščezavaju ni posle odgovarajuće terapije. Najčešće je u tim slučajevima reč o zategnutom ili pritisnutom pupčaniku, o ispaloj pupčanoj vrpci ili o prijevremeno delimično ili potpuno odljuštenoj posteljici

Ekstrakcija ploda se takode vrši i posle unutrašnjeg okreta, bez obzira na indikacije zbog kojih je on izvršen. Ova intervencija i danas u akušerstvu ima svoje mjesto, čiji značaj savremene metode dovršenja porođaja nisu naročito umanjile, bar ne u domenu praktičnog lekara pod terenskim uslovima.

USLOVI. Manuelna ekstrakcija ploda vrši se preko nožica. Zato je osnovni uslov za ovu intervenciju da je plod u karličnom stavu a ukoliko to nije, onda se prethodno mora okretom dovesti u taj stav.
GLAVNU KONTRAINDIKACIJU za ovu akušersku operaciju predstavlja, dakle, veća nesrazmera između glavice ploda i karlice majke.

IZVOĐENJE OPERACIJE – Porodilja treba da dobije kratkotrajnu opštu intravensku ili inhalacionu anesteziju.
Akušer rukom u obliku akušerske šake svrdlaste kroz vaginu i spoljno ušće ulazi u šupljinu uterusa, hvata i izvlači iz vagine jednu ili obje nožice ploda.

Ako se ekstrakcija vrši za jednu nožicu, onda se oba kažiprsta akušera postave na Ahilovu tetivu, srednji prst na dorzum a palac na stopalo nožice, pa se nožica izvlači napolje.
Kada se nožica izvuče do kolena, palci se postavljaju paralelno na list duž zadnje strane potkolenice, a na prednju stranu, odnosno na tibiju, stavljaju se ostali prsti obeju šaka. Na isti način hvata se i izvlači butina sve dok se ne rodi karlica ploda.
Ako se ekstrakcija vrši za obe nožice, jednom rukom se hvata jedna a drugom druga na taj način što se na svaku od njih, najpre na Ahilovu tetivu, postavi kažiprst, srednji prst na dorzum a palac na stopalo, i nožice se izvlače do kolena, pa se palčevi stavljaju duž listova paralelno sa potkolenicama, a ostalim savijenim prstima šake hvataju se potkolenice preko golenjača. Zatim, kad se butine rode, hvataju se na isti način i izvlače sve dok se ne rodi karlica.

Karlica ploda hvata se tako što se oba palca paralelno jedan do drugog stavljaju pozadi, duž krsne kosti, a šakama se obično hvata mala karlica tako da prsti ne prelaze karlične grebene.
Pri tom se trakcija vrši u pravcu porođajnog kanala, tj. unapred i lako nadole sve dok se ne rode ramena sa ručicama.
U to vrijeme glavica se spušta u prodajni kanal i stupa u malu karlicu. Rađanje glavice sprovodi se kao i kod dovršenja karličnog porođaja, tj. pruža se ručna pomoć prema Brachtu, ili, ako ona otkaže, glavica se ekstrahuje ručno prema Smellie-Veitu.

U toku rađanja ramena može doći do njihovog zaglavljivanja ako su ručice ploda ispravljene i opružene iznad glavice. U takvom slučaju treba osloboditi i izvući ručice ploda. Najpre se oslobađa ručica koja je blizu međice. To se radi na taj način što se plod jednom rukom hvata za nožice i podigne prema suprotnoj preponi majke. Prstima druge ruke ulazi se u vaginu po njenom zadnje bočnom zidu i duž ručice ploda prodire do lakta. Lakat se savija na taj način što se u pregib lakta s unutrašnje strane stavlja jedan prst, a drugim pristima se potiskuje podlaktica prema nadlaktici. Pri tom se ćela ručica prevlaci preko lica ploda, kao kad se mačka umiva. Ako bi se ručica potiskivala u suprotnom smeru, tj. unazad, moglo bi doći do iščašenja, pa čak i do preloma. Kad se oslobodi ručica, koja je okrenuta prema sakralnom udubljenju, treba osloboditi i dragu, smeštenu ispod simfize. Kako se u tim uslovima ne može lako dospeti do ručice, niti se ona može lako osloboditi, potrebno je da se plod po svojoj uzdužnoj osovini okrene toliko da neoslobođena ručica dospe u sakralno udubljenje. Tada ljekar jednom rukom hvata nožice ploda i zajedno sa trupom ih podiže i prebacuje preko, suprotnog od ručice, ingvinalnog predela, tako da obezbeduje pristup do ramena i ručice, koju oslobađa na isti način kao i prvu. Kada se rodi i druga ručica, porođaj se dovršava prema Brachtu ili SmellieVeitu.
Na opisan način oslobađaju se ručice koje su potpuno zabačene i opružene pored glavice. Ako je ručica koja se nade ispod simfize samo zgrčena, onda će se najlakše osloboditi povlačenjem ploda naniže, prema međici, kada se ispod sifmize rode i rame i ručica bez naročite intervencije.

Ukoliko je ekstrakciju potrebno izvršiti kada prednjače trtice ploda a nožice su opružene duž trupa, te se ne mogu lako spustiti, ekstrakcija se može započeti povlačenjem karlice ploda prstom, koji se stavi na prevoj iznad kuka, između trupa i jedne nožice. Za ekstrakciju u takvoj situaciji može ponekad da se koristi i vakuumekstraktor, koji se aplikuje na prednjačeću trticu ploda. Kada se oslobodi i ekstrahuje karlica ploda, dalja ekstrakcija nastavlja se na već opisani način.[/lang_ba]