Hepatična porfirija

Definicija

Hepatična porfirija uslijed nedostatka ALA-dehidrataze je autosomno recesivni poremećaj opisan u četiri muškarca iz Europe koji nisu bili u međusobnu srodstvu.

Etiopatogeneza

Nastup i jačina bolesti promjenjivi su, vjerovatno ovisno o količini i aktivnosti preostatne ALA-dehidrataze.

Klinička slika

Klinička je slika raznolika. Prvi opisani slučajevi zabilježeni su u dva muškarca iz Njemačke koji nisu bili u rodbinskoj vezi, a imali su za vrijeme adolescencije trbušnu bol i neuropatiju, što je podsjećalo na akutnu intermitentnu porfiriju. Treći je bolesnik bilo dijete iz Švedske koje je zaostajalo u rastu. Dijete je bilo na parenteralnoj prehrani i dobivalo transfuzije. Čini se da su raniji nastup bolesti i teža klinička slika izraz kompletnijega manjka enzima. Četvrti bolesnik bio je muškarac iz Belgije koji je razvio akutnu motornu polineuropatiju i policitemiju u dobi od 63 godine.

Diferencijalna dijagnoza

Sukcinilaceton i olovo koče ALA-dehidratazu i uzrokuju povećano izlučivanje ALA u mokraći te kliničku sliku sličnu onoj pri akutnoj porfiriji. Zbog toga treba u diferencijalnoj dijagnozi porfirije zbog manjka ALA-dehidrataze pomišljati i na trovanje olovom, odnosno nasljednu tirozinemiju (manjak fumarilacetoacetaze).

Dijagnoza

Sva četiri bolesnika imala su povećane razine ALA i koproporfirina u mokraći. Djelovanje ALA-dehidrataze bilo je smanjeno u eritrocitima (<5% normale). Imunološka ispitivanja u četiri navedena slučaja pokazala su postojanje nefunkcijskih enzimskih proteina koji su križno reagirali s antitijelima anti-ALA-dehidrataze. Analiza DNK otkrila je različite besmislene mutacije koje su izazvale supstituciju aminokiselina G133R i V275M te R240W i A274T.

Heterozigoti su klinički bez simptoma i ne izlučuju povećane količine ALA, ali se mogu dokazati nalazom tzv. intemedijarne aktivnosti eritrocitne ALA-dehidrataze ili postojanjem specifične mutacije gena za ALA-dehidratazu. Prenatalna dijagnoza toga poremećaja još nije uspjela, ali je moguća određivanjem aktivnosti ALA-dehidrataze u kulturi horionskih resica ili amniocita.

Liječenje

Teško bolesno dijete liječeno je hiperalimentacijom i periodičkim transfuzijama krvi. Zastoj u razvoju djeteta uvjetovao je presađivanje jetre, no bez učinka na krvotvorni sistem.