Fetopatije

fetus
fetus

fetus
fetus

Patnja ploda od početka IV mjeseca intrauterinog života pa do kraja trudnoće. Sve embriopatije koje dovode do intrauterine patnje začetka, ako ne izazovu prekid trudnoće i ako se ne otklone, mogu nastaviti nepovoljno djelovanje na plod i posle trećeg mjeseca trudnoće, odnosno mogu biti razlog fetopatije. Tu se ubrajaju:

  • genetske nepravilnosti,
  • nepovoljni uslovi za razvoj ploda u materičnoj duplji zbog prisustva submukoznih ili intramuralnih mioma, zbog nepravilnosti u razvoju uterusa,
  • nepravilna funkcija endokrinih žlijezda trudnice ispoljena insuficijencijom pojedinih hormona, prije svega progesterona,
  • akutne bakterijske ili virusne bolesti majke,
  • izlaganje trudnica jonizirajućem zračenju,
  • nepravilna ishrana
  • neracionalno korišćenje lijekova,
  • hronična oboljenja trudnica koja dovode do hronične hipoksije ploda i drugi.

Pored nabrojanih uzroka, fetopaiija se može javiti, i često se javlja, i zbog
nedovoljne ili nepravilne funkcije posteljice, zbog njenog parcijalnog ili totalnog prijevremenog odljuštivanja, zbog nepravilnosti koje potiču od pupčane vrpce, pri čemu cirkulacija u njoj može biti poremećena ili prekinuta uslijed njenog istezanja, uvrtanja, obmotavanja oko ekstremiteta ili drugih dijelova tijela, ili uslijed kompresije.
Među važnim razlozima koji redovno uzrokuju intrauterinu patnju ploda pri kraju trudnoće su graviditetne toksikoze kod kojih, uslijed dugotrajnog spazma krvnih sudova uteroplacentnog krvotoka, nastaje hronična hipoksija ploda.
Slično stanje hipoksije ploda sreće se i kod drugih bolesti majke, prije svega kod hroničnog nefritisa, izraženih srčanih oboljenja, anemije, kaheksija,  starosti trudnice zbog hroničnih iscrpljujućih bolesti (teška tuberkuloza, odmakli maligni procesi u organizmu), kod rezus inkompatibilije, insuficijencije posteljice zbog biološki prenesene, trudnoće itd.

U takvim slučajevima riječ je o trudnoći visokog rizika, odnosno o ugroženom plodu.
Za razliku od embriopatija, koje mogu dovesti i do poremećaja u razvoju začetka, pošto je do kraja trećeg mjeseca dovršena organogeneza ploda, gotovo da ne postoji opasnost od većih intrauterinih nepravilnosti u razvoju ploda.

Kod fetopatija zato plod ili intrauterino podlegne, te nastaje prijevremeno spontano prekidanje trudnoće ili, ako preživi pokazuje znakove usporenog razvoja ispoljene distrofičnim promjenama koje ga čine lakšim i manjim od drugih plodova iste intrauterine starosti (small for date, distrofičan plod). Takav plod rađa se bez urođenih razvojnih anomalija, sa smanjenom vitalnošću i sposobnošću za vanmaterični opstanak.

Najčešće plod ugine ako trudnica oboli od neke akutne infektivne bolesti, insuficijencija posteljice, prijevremeno oljuštenje, remećenje fetalnog krvotoka, dijabetesa (ne zna se tačno usled čega se kod dijabetičarki često javlja smrt ploda neposredno pred kraj trudnoće), Rh inkopatibilije.

Najbolju orijentaciju o stanju ploda, naročito u ranoj trudnoći, pruža ispitivanje funkcije posteljice preko ispitivanja trudničkih hormona.
Već od početka trudnoće o stanju ovuluma može se dobili izvjesno obavještenje ispitivanjem horionskog gonadotropina i progesterona koji u to vrijeme luči žuto telo jajnika.
Dok nivo progesterona u tom stadijumu trudnoće govori uglavnom o stanju i funkciji posteljice, dotle nivo frakcije estriola pokazuje istovremeno i stanje posteljice i stanje ploda, jer je za njegovo sintetizovanje potrebno sadejstvo posteljice i nadbubrega fetusa. Za to se koristi mokraća trudnice sakupljena u toku 24 časa. Pri tome treba znati da vrijednost estriola u toku trudnoće raste sa starošću trudnoće. Zato se i krivulja izlučivanja estriola u mokraći trudnice postepeno penje sve do pred kraj trudnoće. Veći pad estriola od 50 procenata, kao i stagnacija njegove krivulje za duže vrijeme, ukazuju na intrauterinu patnju ploda i loš su znak za njegov dalji intrauterini opstanak.
Praćenje vrijednosti placentnog laktogena, u stvari laktoproteina, koji se tokom cijele trudnoće stvara u trofoblastu posteljice. Vrednosti ovog laktoproteina zavise od veličine posteljice i znatno su veće kod plodova sa velikom posteljicom, i obrnuto. Iako su pored ovih moguće i druge varijacije, ipak znatnija odstupanja od uobičajenih vrednosti predstavljaju loš prognostički znak za dalje održavanje trudnoće. Zato se metoda određivanja placentnog laktogena u serumu trudnice danas sve više koristi za određivanje funkcionalne vrijednosti posteljice, a preko nje indirektno i za određivanje intrauterine sudbine ploda.

Amnioskopija se vrši u posljednjim sedmicama trudnoće i ima za cilj da pregledom plodove vode, na osnovu njenih morfoloških kvaliteta, izgleda, bistrine, boje i gustine ukaže na mogućnost intrauterine patnje ploda i na eventualnu ugroženost njegovog inirauterinog života. Od biohemijskih pregleda plodove vode dobijene amniocentezom treba pomenuti značaj nivoa bilirubina u plodovoj vodi. Kod Rh inkopatibilije, kada se pomoću nje određuje, na osnovu dobijenih rezultata ljekar odlučuje da li plod ima izgleda da neoštećen dočeka završavanje trudnoće spontanim porođajem u terminu, ili se, pak, trudnoća mora prekidati ranije da bi se izbjegla dalja intrauierina oštećenja ploda.

Elektrotokokardiografija pomaže da se približno odredi intrauterino stanje ploda kod koga nema razloga da se primjenjuju finije metode ispitivanja.
Nedostatak oscilacija (varijacije manje od 5 otkucaja u minuti) ili tip nula govori o ozbiljnim stanjima koja mogu da ugroze intrauterini život ploda: uteroplacentna insuficijencija, metabolična hipoksija, hipertonus uterusa, zategnut pupčanik. Oscilacije označene kao tip l (odstupanje u srčanim tonovima od 5 do 10 od normale) prikazuju minimalne varijacije u srčanom radu ploda i sreću se u slučajevima kad postoji centralna depresija ploda lijekovima, ili kad je plod u fazi mirovanja u materici (san). Oscilacije označene kao tip 2, kada su varijacije u srčanim tonovima ploda 10-25 u minutu, viđaju se kod normalnog intrauterinog stanja ploda i, najzad, tip 3, kada su oscilacije veće od 25 otkucaja u minutu, ukazuju na mogućnost kompresije glavice, kompresije pupčanika ili su u pitanju kompenzatorne oscilacije.

U svim slučajevima kada indirektna ili direktna ispitivanja ukazuju na to da postoji intrauterina patnja ploda treba nastojati da se pronađu i otklone uzroci fetopatije. Ako to nije moguće, a plod je već sposoban za vanmaterični život, treba nastojati da se izazivanjem porođajnih kontrakcija ili operativnim metodama trudnoća završi prijevremenim porođajem da bi se, i pored ugroženosti, plod rodio živ.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.