Želučani sok

Želučani sok
Želučani sok

Želučani sok je produkt želučanih žlijezda. Dnevna količina želudačnog soka je 1500 ml, a pH 1,00 – 3,50.

Uz stanice koje luče sluz u želucu se nalaze 2 vrste tubularnih žljezda:

  • gastrične – stvaraju kiseli sekret, izlučuju HG I, pepsinogen, unutrašnji faktor i sluz. Smještene su u području trupa.
  • pilorične – izlučuju uglavnom sluz, nešto pepsinogena i hormon gastrin. Nalaze se u području antruma.

Gastrične žlijezde su građene od 3 vrste stanica:

  • vratne mukozne – izlučuju sluz i malo pepsinogena
  • peptične (glavne) – izlučuju velike količine pepsinogena
  • parijetalne (oksintične) – luče HCI i unutrašnji faktor.

Osnovni mehanizam lučenja HCl-a: za stvaranje su odgovorne parijetalne stanice, koje na svojoj luminalnoj membrani imaju brojne kanaliće na kojima se nalaze izdanci , a na njima se vrši stvaranje HCl. Clse aktivno prenosi iz citoplazme parijetalnih stanica u lumen kanalića, a Na+se aktivno prenose iz lumena kanalića u citoplazmu parijetalne stanice. To stvara u kanaliću negativan potencijal (-40 do -70 mV) koji uzrokuje difuziju pozitivno nabijenog K i manjeg broj Na iz stanične citoplazme u kanalić, te u njemu nastaju KCl i manje količine NaCl-a.

  • u staničnoj citoplazmi voda disocira na H+ i OH . H joni se aktivno luče u kanalić u zamjenu za K+ uz pomoć H/K-ATP-aze. Uz to se Na+ aktivno reapsorbiraju uz pomoć Na-pumpe. Tako se većina K+ i Na koji su difundirali u kanalić reapsorbira u staničnu citoplazmu, a u kanalićima ih zamijene H joni koji zajedno sa Cl jonima daju HCl. HCl kroz otvore kanalića ulazi u lumen žlijezde.
  • u kanalić procesom osmoze ulazi voda
  • na kraju se CO2 koji nastaje u stanicama u toku metabolizma ili ulazi u stanicu iz krvi se spaja sa OH jonima i nastaju HCO3joni. Ovi joni difundiraju u izvanstaničnu tekučinu u zamjenu za Cl jone koji ulaze u stanicu a zatim u kanalić.

Za lučenje HCl su odgovorni nervni (acetilholin) i humoralni faktori (gastrin i histamin). Acetilholin potiče sa krajeva parasimpatičkih niti; luči se na krajevima vagusa.

Gastrin je produkt G stanica piloričnih žlijezda, ima 2 oblika: G34 koji ima 34 aminokiseline i G17 koji ima 17 aminokiselina. Gastrin nakon lučenja se prenosi do ECL stanica i snažno potiče lučenje histamina. ECL stanice (enterohromafilne stanice) leže u dubljim ograncima gastričnih žlijezda pa tako izravno izlučuju histamin u parijetalne stanice. Osim gastrina na lučenje histamina djeluje i acetilholin sa krajeva vagusa.

Peptične i mukozne stanice izlučuju različite vrste pepsinogena, koji nakon izlučivanja nemaju nikakvu probavnu aktivnost. Čim dođu u dodir sa HCI, a posebno sa prethodno stvorenim pepsinom i HCl-om, odmah se aktiviraju i pretvore u pepsin-proteolitički enzim. On je aktivan u kiselom mediju (pH 1,80-3,50), pa je prema tome HCl nužan za probavu u želucu kao i pepsin.

Unutrašnji faktor je neophodan za apsorpciju vitamina B12 u ileumu. Izlučuju ga parijetalne stanice zajedno sa HCl-om. B12 je neophodan za sazrijevanje eritrocita.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.