Poremećaji u akutnom prolivu

Dijareja
Dijareja
Dijareja
Dijareja

Hidromineralni i acidobazni poremećaji su manje ili više prisutni, a u toksikozi postoji “krah metabolizma”. Pokretač  promjena u akutnom prolivu je gubitak tjelesne tečnosti, dehidracija. Dehidracija je posljedica negativnog bilansa unosa i gubitka tečnosti.

Uzroci dehidracije kod dojenčeta su:

  • Smanjeno unošenje hrane i tečnsoti zbog anoreksije i povraćanja
  • Gubitak tečnosti povraćanjem
  • Gubitak tečnosti prolivom
  • Povećan gubitak tečnsoti preko pluća hiperventilacijom
  • Povećan gubitak vode nevidljivom perspiracijom zbog povišene temperature (koža, pluća)
  • Povećani gubici tečnosti poliurijom koja nastaje u kasnijoj fazi bolesti (post-acidotična hipokalemična tubulopatija)
  • Gubici tečnosti nastali pogrešnim liječenjem bilo per os ili intra venskim putem.

Stepen gubitka tečnosti osnov je za kliničku podjelu akutnog proliva. Gubitak tečnosti preko 5 mL/kg Tt i više, dovodi organizam dojenčeta i djeteta u stanje smanjenja volumena plazme (hipovolemija) i hemokoncentracije. Zbog toga dolazi do promjena u homeostazi ekstracelularnog (EC) prostora i intracelularnog (IC) prostora u svim organima i tkivima. Hipovolemija pokreće jedan krug negativ­nih uzroka i posljedica, hipovolemijski šok. Sva voda koja se unosi preko usta u digestivni trakt se apsorbuje, jer crijevna sluznica nema regulatora apsorpcije vode. Metabolizam vode, minerala i hranjivih materija kod dojenčeta i male djece, je u dobroj ovisnosti, ne samo od njegovog organizma, već i od njegovog staratelja majke, kao i sredine u kojoj živi. Ova činjenica postaje mnogo ozbiljnija kada se zna da dojenče ima mnogo življi metabolizam u odnosu na tjelesnu težinu odrasle osobe. Dojenče, iako ima osjećaj žeđi, ne može je ugasiti bez pomoći drugoga, a ovo je naročito važno u stanjima bolesti kada dojenče mnog gubi tečnost u stanjima proliva, povraćanja i visoke temperature.

Procjena gubitka tečnosti kod dojenčeta i malog djeteta je dosta teška. Dijete dosta tečnosti izgubiti putem stolice i mokraće. Najčešće se podatak o tjelesnoj težini djeteta prije bolesti ne može dobiti od majke. Zbog toga je neobično važno da se dijete izvaga prije primanja bilo kakve terapije u ambulanti ili na bolničkom odjeljenju i kontrola tjelesne težine mora biti svakodnevna u isto vrijeme (najzgod­nije prilikom jutarnjeg kupanja). Gubitke tečnosti dijelimo na tri stepena:

I stepen: blaga dehidracija 30 ml/kg/TT ili 5% cjelokupne težine prije bolesti podočnjaci, suh jezik, žeđ, ali ne uvijek
II stepen: umjerena dehidracija 50-100 ml/kg/TT ili oko 10% od cjelokupne težine prije bolesti Jako izraženi simptomi dehidratacije: halonirane oči, usiljen nos, suh jezik, suha usta, oslabljen turgor, prisutna žeđ, oligurija.
III stepen: teška dehidracija 100-150 ml/kg/TT ili 15% i više od ukupne tjelesne težine postoje i drugi znaci: hiperpnoa-kao posljedica acidoze (ne uvijek), oči su upale. Prisutni su znaci hipovolemije i hipovolemijskog šoka. poremećaj svijesti

Stanje dehidracije uvijek se komplikuje sa gubitkom mineala preko digestivnog trakta i kože, a organizam je naročito osjetljiv na gubitak Na, Cl, K, Ca, Mg. Obzirom da li se Na gubi ravnomjerno, više ili manje u odnosu na vodu dehidracije se dijele na:

Izonatremijska (izoosmolarna, izotona) / Na u plazmi 130-150 mmol/l – proporcionalnom gubitku vode i natrijuma. Ekstraćelijska tečnost je smanjena, ispoljena je hipovolemija, smanjena je glomerulska filtracija, raste nivo uree u plazmi. Elastičnost kože je smanjena a svijest izmjenjena u smislu letargije i stupora. Ova dehidracija se sreće u akutnim enteritisima, diabetes melitusu, opekotinama, intestinalnoj opstrukciji.

Hipernatremijska (hiperosmolarna, hipertona) / Na preko 150 mmol/l – Hipertona dehidracija javlja se kad je gubitak vode veći od gubitka natrijuma, a distribucija vode u organizmu je poremećena. Visoka osmolarnost plazme i ECT izvlači vodu iz ćelija izazivajući intraćelijsku dehidraciju i smanjenje volumena ćelija, skvrčavanje. Zahvaljujući fiziološkim odlikama hematoencefalne barijere CNS-a, možemo sa praktičnog stanovišta smatrati kao jednu ćeliju, koja se u teškim dehidracijama smanjuje, sa mogućim krvarenjem i konvulzijama. Turgor kože je tjestast, dok je dijete razdražljivo, stuporozno. Uzroci hipertone dehidracije leže u velikom unosu soli hranom, ekscesno jakom znojenju i hiperpnei tokom visokofebrilnih proljeva praćenih metaboličkom acidozom. Hipertona dehidracija se viđa u intoksikaciji salicilatima, pri rehidraciji hiperosmolarnim rastvorima NaCI, u prematurusa u kojih je nedovoljno zrela bubrežna funkcija, a relativno velika površina prema tjelesnoj masi.

Hiponatremijska (hipoosmolarna, hipotona) / Na ispod 130 mmol/l -Hipotona dehidracija javlja se kad je gubitak natrijuma veći od gubitka vode. Veoma se redukuje ECT i volumen plazme, javlja se šok i poslije kratkotrajne dijareje. Pomućenje senzorijuma je znatno, ponekad do kome. Pored akutnih proljeva hipotona dehidracija se viđa u adrenalnoj insuficijenciji, pri rehidraciji samo vodenim rastvorima glikoze ili peroralnoj nadoknadi tečnosti isključivo slatkim vodenim rastvorima (čaj, voćni sokovi). Može se sresti u cističnoj fibrozi i opekotinama.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.